Anh Tuấn mở chuỗi quán bún bò ở Cần Thơ với cái tên Bò Mộc, và đã được cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu từ năm 2023 cho dịch vụ nhà hàng. Tháng 6 năm 2026, một người quen ở Thành phố Hồ Chí Minh gửi ảnh: một công ty mới thành lập mang tên Công ty trách nhiệm hữu hạn Bò Mộc Sài Gòn, mở quán bún bò với bảng hiệu gần giống. Anh Tuấn định làm trang web thì phát hiện tên miền bomoc chấm vn đã có người đăng ký, đang rao bán 300 triệu đồng.
Anh hỏi: tên công ty được nhà nước cấp rồi thì mình còn làm gì được? Tên miền ai đăng ký trước thì được trước, vậy có đòi lại được không? Câu trả lời nằm ở chỗ bốn thứ tên này được bảo vệ theo bốn cơ chế khác nhau, và chỗ giao nhau giữa chúng chính là chỗ bạn có thể hành động.
Bốn thứ tên, bốn cơ chế
Thứ nhất là nhãn hiệu: dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các chủ thể khác nhau. Quyền với nhãn hiệu thông thường phát sinh khi Cục Sở hữu trí tuệ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ cấp văn bằng bảo hộ, và chỉ trong phạm vi các nhóm hàng hóa, dịch vụ đã đăng ký.
Thứ hai là tên thương mại: tên gọi mà doanh nghiệp dùng trong hoạt động kinh doanh để phân biệt mình với doanh nghiệp khác cùng lĩnh vực, cùng khu vực. Tên thương mại được bảo hộ trên cơ sở sử dụng hợp pháp, không cần đăng ký.
Thứ ba là tên doanh nghiệp được ghi trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Khi duyệt tên, cơ quan đăng ký kinh doanh chủ yếu kiểm tra tên có trùng hoặc gây nhầm lẫn với doanh nghiệp khác trong hệ thống đăng ký doanh nghiệp hay không. Họ không tra cứu kho nhãn hiệu của Cục Sở hữu trí tuệ. Vì thế một tên doanh nghiệp được chấp nhận không có nghĩa là được phép dùng tên đó làm nhãn hiệu.
Thứ tư là tên miền, cấp theo nguyên tắc ai đăng ký trước được trước, không ai thẩm định xem tên đó có trùng nhãn hiệu của người khác hay không.
Khi tên công ty khác trùng nhãn hiệu của bạn
Việc công ty kia mang tên Bò Mộc Sài Gòn, tự nó, chưa phải vấn đề lớn nhất. Vấn đề là họ dùng chữ Bò Mộc trên bảng hiệu, thực đơn, trang mạng cho đúng dịch vụ nhà hàng mà anh Tuấn đã đăng ký. Dùng dấu hiệu trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu được bảo hộ cho dịch vụ trùng hoặc tương tự mà không được phép là hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu theo Luật Sở hữu trí tuệ. Thêm chữ Sài Gòn không giúp gì, vì đó là địa danh mang tính mô tả, phần gây ấn tượng vẫn là Bò Mộc.
Anh Tuấn có thể đi theo các bước tăng dần. Đầu tiên là gửi văn bản yêu cầu chấm dứt, kèm bản sao văn bằng. Nhiều doanh nghiệp mới không biết mình vi phạm và sẽ tự đổi. Nếu không, anh có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý hành chính, với biện pháp buộc loại bỏ yếu tố vi phạm khỏi tên doanh nghiệp. Pháp luật về đăng ký doanh nghiệp cũng quy định doanh nghiệp có tên xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp phải đổi tên. Con đường cuối cùng là khởi kiện ra tòa để buộc chấm dứt hành vi và bồi thường.
Chiều ngược lại cũng cần nhớ. Nếu một quán ăn khác đã dùng tên Bò Mộc làm tên thương mại một cách hợp pháp trong cùng khu vực từ trước khi anh Tuấn nộp đơn nhãn hiệu, họ có thể dựa vào quyền với tên thương mại có trước để phản đối, thậm chí yêu cầu hủy văn bằng nhãn hiệu cấp sau nếu gây nhầm lẫn. Văn bằng không xóa được quyền đã có từ trước.
Tên miền bị người khác giữ để bán
Luật Sở hữu trí tuệ coi việc đăng ký, chiếm giữ quyền sử dụng hoặc sử dụng tên miền trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại được bảo hộ của người khác, khi mình không có quyền, nhằm chiếm giữ tên miền, lợi dụng hoặc làm thiệt hại uy tín của nhãn hiệu đó, là hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Để thắng, anh Tuấn thường phải chứng minh ba điều: tên miền trùng hoặc gây nhầm lẫn với nhãn hiệu của mình; người giữ tên miền không có quyền hay lợi ích chính đáng gì với cái tên đó; và họ có ý đồ xấu, ví dụ rao bán giá cao cho chính chủ nhãn hiệu.
Với tên miền đuôi chấm vn, pháp luật viễn thông cho phép xử lý tranh chấp bằng thương lượng, hòa giải, trọng tài hoặc tòa án, và tên miền được thu hồi hoặc chuyển cho người thắng theo kết quả hòa giải thành, phán quyết trọng tài hoặc bản án. Với tên miền quốc tế như chấm com, có thủ tục giải quyết tranh chấp riêng do tổ chức quản lý tên miền quốc tế đặt ra, thường nộp qua Trung tâm Trọng tài và Hòa giải của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới, làm bằng tiếng Anh và có phí.
Có nên trả tiền mua lại? Đó là lựa chọn kinh doanh, không sai luật. Nếu giá thấp hơn chi phí tranh chấp và bạn cần tên miền gấp thì mua có khi hợp lý. Nhưng 300 triệu đồng cho một tên miền mang đúng nhãn hiệu của mình thì thường đáng để đi đường pháp lý.
Những chỗ hay hiểu sai
Hiểu sai thứ nhất: tên công ty được cấp trước thì mình có quyền dùng làm thương hiệu. Giấy đăng ký doanh nghiệp không phải giấy phép dùng nhãn hiệu. Thứ hai: khác ngành thì thoải mái. Thường đúng, trừ khi nhãn hiệu kia là nhãn hiệu nổi tiếng, được bảo hộ rộng cả với hàng hóa, dịch vụ không tương tự. Thứ ba: đã có văn bằng thì không cần theo dõi. Văn bằng chỉ có ích khi bạn biết ai đang xâm phạm.
Việc nên làm trước khi xảy ra chuyện
Hãy làm theo thứ tự: tra cứu kho dữ liệu nhãn hiệu của Cục Sở hữu trí tuệ và cổng đăng ký doanh nghiệp trước khi chọn tên; nộp đơn nhãn hiệu càng sớm càng tốt; đăng ký tên miền chính và vài biến thể dễ nhầm cùng lúc với lúc đặt tên; giữ bằng chứng sử dụng như hóa đơn, ảnh bảng hiệu, bài đăng có ngày giờ. Theo dõi công báo sở hữu công nghiệp để phản đối kịp những đơn nhãn hiệu tương tự của người khác.
Ba điều cần nhớ: nhãn hiệu, tên doanh nghiệp, tên miền là ba hệ thống riêng, có cái này chưa chắc có cái kia; có văn bằng nhãn hiệu thì bạn có cơ sở buộc người khác đổi tên và đòi lại tên miền bị chiếm có ý đồ xấu; và đặt tên lúc nào thì đăng ký đủ cả ba lúc đó.
Hỏi đáp nhanh
Phòng đăng ký kinh doanh đã cấp tên công ty thì có buộc đổi tên được không?
Được, nếu tên đó xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp của người khác. Cơ quan đăng ký kinh doanh không tra cứu nhãn hiệu khi duyệt tên, nên việc được cấp tên không có nghĩa là được dùng tên đó trái với nhãn hiệu đã bảo hộ.
Người khác đăng ký trước tên miền trùng thương hiệu của mình thì có đòi lại được không?
Có thể, nếu chứng minh được tên miền gây nhầm lẫn với nhãn hiệu của bạn, người giữ không có quyền chính đáng với tên đó và có ý đồ xấu như rao bán giá cao. Tên miền đuôi chấm vn xử lý qua hòa giải, trọng tài hoặc tòa án.
Chưa đăng ký nhãn hiệu thì có làm được gì không?
Khó hơn nhiều. Bạn có thể dựa vào quyền với tên thương mại nếu đã sử dụng hợp pháp từ trước, hoặc quy định về cạnh tranh không lành mạnh, nhưng phải chứng minh nhiều hơn. Nên nộp đơn nhãn hiệu ngay.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.
