Tai nạn giao thông tự thỏa thuận bồi thường: tính những khoản nào, viết giấy ra sao?

Chị Mai, 31 tuổi, ở Đồng Nai, chạy xe máy đi làm sáng ngày 3 tháng 9 năm 2026 thì bị một ô tô rẽ trái va vào. Chị gãy xương cẳng tay, nằm viện 9 ngày, chiếc xe máy hỏng đầu. Người lái ô tô là anh Phong đến bệnh viện, đề nghị đưa 15 triệu đồng và nhờ chị ký một tờ giấy ghi “đã nhận đủ tiền, không khiếu nại gì thêm”. Chị chưa biết tay mình bao lâu mới cầm nắm lại được, cũng chưa tính hết tiền viện phí. Ký hay không ký?

Thỏa thuận là cách giải quyết nhanh và đỡ tốn kém nhất, pháp luật cũng khuyến khích. Nhưng thỏa thuận vội, thiếu khoản, hoặc hiểu sai giá trị của tờ giấy thì người thiệt vẫn là người bị nạn. Mình đi qua từng chuyện.

Ai phải bồi thường, kể cả khi không ai cố ý

Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường. Với tai nạn giao thông còn có một quy định đặc biệt: xe cơ giới là nguồn nguy hiểm cao độ. Chủ sở hữu, hoặc người được giao chiếm hữu, sử dụng xe, phải bồi thường thiệt hại do xe gây ra kể cả khi không có lỗi, trừ trường hợp thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị hại, hoặc do sự kiện bất khả kháng, tình thế cấp thiết.

Nếu người bị hại cũng có lỗi, ví dụ đi sai làn hay vượt đèn, thì phần thiệt hại tương ứng với lỗi của họ sẽ không được bồi thường. Đây là chỗ hai bên hay tranh cãi nhất, và là lý do kết luận của cơ quan công an về diễn biến vụ tai nạn rất quan trọng khi ngồi vào bàn.

Những khoản được tính khi bị thương

Khi sức khỏe bị xâm phạm, Bộ luật Dân sự cho tính các khoản sau. Thứ nhất, chi phí cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, gồm viện phí, thuốc, chụp chiếu, đi lại khám, tập vật lý trị liệu. Thứ hai, thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút của người bị thương. Thứ ba, chi phí và thu nhập bị mất của người chăm sóc trong thời gian điều trị. Thứ tư, tiền bù đắp tổn thất về tinh thần.

Nghị quyết 02 năm 2022 của Hội đồng Thẩm phán hướng dẫn cụ thể hơn: tiền bồi dưỡng tính theo số ngày điều trị ghi trong bệnh án; người có thu nhập không ổn định thì lấy bình quân thu nhập 3 tháng liền trước khi bị thiệt hại; người chăm sóc được tính phần thu nhập thực tế họ bị mất trong những ngày nghỉ làm để chăm. Tổn thất tinh thần do sức khỏe bị xâm phạm nếu không thỏa thuận được thì tối đa 50 lần lương cơ sở, tức tối đa 126,5 triệu đồng theo mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Nếu có người chết, ngoài chi phí mai táng và tiền cấp dưỡng cho người mà nạn nhân đang nuôi, tổn thất tinh thần tối đa 100 lần lương cơ sở, tức 253 triệu đồng.

Với tài sản, bồi thường giá trị bị mất, hư hỏng, chi phí sửa chữa, và lợi ích gắn với việc sử dụng tài sản bị mất, ví dụ người chạy xe ôm công nghệ không có xe chạy mấy ngày.

Giấy thỏa thuận viết sao cho chắc

Một tờ thỏa thuận tốt nên có đủ: họ tên, số thẻ căn cước, địa chỉ của các bên; mô tả ngắn vụ việc, ngày giờ, địa điểm, biển số xe; liệt kê từng khoản bồi thường và số tiền; tổng tiền, cách trả, thời hạn trả; và nói rõ thỏa thuận này giải quyết những gì, chưa giải quyết những gì.

Điểm quan trọng nhất với người bị thương là đừng ký chốt hết khi chưa biết hết hậu quả. Nếu đang điều trị, bạn có thể ghi rõ đây là khoản hỗ trợ đợt đầu, các chi phí điều trị tiếp theo có hóa đơn sẽ được thanh toán bổ sung, hoặc hẹn ngày chốt sau khi ra viện. Tiền trả nên chuyển khoản; nếu nhận tiền mặt, ghi rõ trong giấy và có người làm chứng ký.

Với người gây tai nạn, giấy thỏa thuận ghi rõ khoản nào đã trả, đã trả đủ đến đâu, là cách bảo vệ mình khỏi bị đòi lại lần nữa. Nếu số tiền lớn, hai bên có thể đưa giấy đi công chứng hoặc chứng thực chữ ký cho chắc chắn.

Thỏa thuận xong có hết chuyện hình sự không

Nhiều người tưởng chỉ cần người bị hại viết đơn bãi nại là vụ việc dừng. Điều đó đúng với một số tội khởi tố theo yêu cầu của bị hại, nhưng tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ không nằm trong nhóm đó. Nếu vụ tai nạn làm chết người, gây thương tích từ 61 phần trăm trở lên, hoặc thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng trở lên, cơ quan tiến hành tố tụng vẫn có thể khởi tố dù hai bên đã thỏa thuận xong.

Việc bồi thường vẫn có giá trị lớn: người gây tai nạn tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả là tình tiết giảm nhẹ, và ý kiến xin giảm nhẹ của người bị hại thường được tòa xem xét khi quyết định hình phạt. Với những vụ thương tích nhẹ hơn, thường chỉ xử phạt hành chính về lỗi giao thông và phần dân sự do hai bên tự lo.

Những sai lầm hay gặp và khi không thỏa thuận được

Sai lầm thứ nhất là ký “không khiếu nại gì thêm” ngay trong viện. Sai lầm thứ hai là không giữ hóa đơn, chứng từ, sau này muốn đòi thì không có gì chứng minh. Sai lầm thứ ba là quên bảo hiểm: xe gây tai nạn có bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự thì doanh nghiệp bảo hiểm phải bồi thường trong giới hạn, hai bên nên báo ngay cho bảo hiểm thay vì tự móc túi toàn bộ. Sai lầm thứ tư là để quá lâu: thời hiệu khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại là 3 năm kể từ ngày người bị hại biết hoặc phải biết quyền lợi của mình bị xâm phạm.

Nếu không thỏa thuận được, bạn có thể nhờ hòa giải ở cơ sở, hoặc khởi kiện ra Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền. Người yêu cầu bồi thường về tính mạng, sức khỏe được miễn án phí theo quy định về án phí, lệ phí tòa án.

Ba điều cần nhớ. Một, chủ xe cơ giới phải bồi thường kể cả khi không có lỗi, trừ khi người bị hại hoàn toàn cố ý hoặc bất khả kháng. Hai, đừng chốt số tiền cuối cùng khi chưa điều trị xong, và ghi rõ từng khoản trong giấy. Ba, thỏa thuận dân sự không tự động chấm dứt trách nhiệm hình sự trong vụ tai nạn nghiêm trọng, nhưng là căn cứ để được xem xét giảm nhẹ.

Hỏi đáp nhanh

Bị thương do tai nạn giao thông được đòi bồi thường những khoản nào?

Chi phí cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe; thu nhập bị mất của người bị thương; chi phí và thu nhập bị mất của người chăm sóc; và tiền bù đắp tổn thất tinh thần, tối đa 50 lần lương cơ sở nếu không thỏa thuận được.

Người bị hại viết đơn bãi nại thì người gây tai nạn có bị khởi tố không?

Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ không phải tội khởi tố theo yêu cầu bị hại, nên vẫn có thể bị khởi tố nếu hậu quả đủ nghiêm trọng. Việc bồi thường và ý kiến của bị hại được xem xét để giảm nhẹ.

Có nên ký giấy nhận tiền và cam kết không khiếu nại khi còn đang nằm viện?

Không nên chốt toàn bộ khi chưa điều trị xong. Hãy ghi đây là khoản hỗ trợ đợt đầu hoặc hẹn ngày chốt sau khi ra viện, và giữ đủ hóa đơn chứng từ.

Thời hạn khởi kiện đòi bồi thường tai nạn giao thông là bao lâu?

Thời hiệu khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là 3 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền lợi của mình bị xâm phạm.