Đâm xe gây thiệt hại: bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự trả bao nhiêu, đòi thế nào?

Anh Dũng ở Hải Phòng lùi ô tô ra khỏi bãi đỗ siêu thị chiều ngày 6 tháng 9 năm 2026, không để ý một chiếc xe máy đang đi tới phía sau. Người đi xe máy là cậu Khánh, sinh viên năm cuối, ngã gãy xương đòn, xe máy vỡ mặt nạ. Anh Dũng có mua bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự, chứng nhận điện tử nằm trong điện thoại. Anh hỏi: giờ bảo hiểm trả hết hay mình phải trả? Gọi cho ai, nộp giấy tờ gì, bao lâu thì có tiền?

Nhiều người mua bảo hiểm này chỉ để khỏi bị phạt khi gặp cảnh sát giao thông, nên khi có chuyện thật lại lúng túng. Mình đi từ đầu.

Bảo hiểm bắt buộc trả cho ai, trả tới đâu

Theo Nghị định 67 năm 2023 của Chính phủ, bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới bồi thường thiệt hại mà xe của bạn gây ra cho người thứ ba về sức khỏe, tính mạng, tài sản, và thiệt hại về sức khỏe, tính mạng của hành khách trên xe. Nó không trả cho chiếc xe của chính bạn bị móp méo, phần đó thuộc bảo hiểm vật chất xe, là loại tự nguyện.

Giới hạn trách nhiệm hiện hành: về sức khỏe, tính mạng là 150 triệu đồng cho mỗi người trong một vụ tai nạn. Về tài sản là 50 triệu đồng một vụ nếu xe gây tai nạn là xe máy, 100 triệu đồng một vụ nếu là ô tô. Nghị định 220 năm 2026 có sửa một số điều của Nghị định 67 nhưng không đổi các mức này.

Số tiền cụ thể về người không phải lúc nào cũng là 150 triệu đồng. Doanh nghiệp bảo hiểm trả theo bảng tỷ lệ thương tật kèm theo nghị định, hoặc theo thỏa thuận, nhưng không vượt mức trong bảng. Phần thiệt hại thực tế vượt quá mức bảo hiểm trả, chủ xe vẫn phải tự bồi thường theo Bộ luật Dân sự.

Gặp va chạm: làm gì trong mấy ngày đầu

Nghị định đặt cho bên mua bảo hiểm mấy nghĩa vụ. Thứ nhất, báo ngay cho doanh nghiệp bảo hiểm qua đường dây nóng in trên chứng nhận, cùng lo cấp cứu, bảo vệ hiện trường. Thứ hai, không di chuyển, tháo gỡ, sửa chữa tài sản khi chưa có ý kiến của doanh nghiệp bảo hiểm, trừ khi cần để bảo đảm an toàn hoặc theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Thứ ba, trong 5 ngày làm việc kể từ ngày tai nạn, gửi thông báo tai nạn bằng văn bản hoặc hình thức điện tử.

Phía doanh nghiệp bảo hiểm cũng có hạn: trong 1 giờ kể từ khi nhận thông báo phải hướng dẫn các bên, trong 24 giờ phải phối hợp giám định. Chậm thông báo không làm bạn mất hết quyền, nhưng nghị định cho doanh nghiệp bảo hiểm được giảm trừ tối đa 5 phần trăm tiền bồi thường tài sản nếu bên mua không thông báo đúng quy định.

Điểm nhiều người không biết là tạm ứng. Trong 3 ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo, doanh nghiệp bảo hiểm phải tạm ứng bồi thường cho thiệt hại về sức khỏe, tính mạng. Nếu đã xác định vụ việc thuộc phạm vi bảo hiểm, mức tạm ứng là 70 phần trăm mức bồi thường ước tính với trường hợp tử vong, 50 phần trăm với trường hợp tổn thương bộ phận. Nếu chưa xác định được, mức tạm ứng là 30 phần trăm giới hạn trách nhiệm với ca tử vong hoặc tổn thương từ 81 phần trăm trở lên, và 10 phần trăm với ca tổn thương từ 31 đến dưới 81 phần trăm. Người bị nạn đang cần tiền viện phí nên chủ động yêu cầu khoản này.

Hồ sơ cần gom

Hồ sơ bồi thường gồm văn bản yêu cầu bồi thường; giấy tờ về xe và người lái là chứng nhận đăng ký xe, giấy phép lái xe, giấy tờ tùy thân, chứng nhận bảo hiểm; giấy tờ về thiệt hại người như giấy chứng nhận thương tích, hồ sơ bệnh án, hoặc giấy tờ về tử vong; giấy tờ về thiệt hại tài sản như hóa đơn sửa chữa, thay mới. Riêng tài liệu của cơ quan công an về vụ tai nạn và biên bản giám định thì doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm tự thu thập, bạn không phải chạy đi xin; nếu vụ việc có quyết định của tòa án thì bên mua bảo hiểm nộp bổ sung.

Với người bị nạn như cậu Khánh, hãy giữ mọi hóa đơn viện phí, đơn thuốc, chụp ảnh chiếc xe trước khi sửa. Nghị định cũng cho phép doanh nghiệp bảo hiểm bồi thường trực tiếp cho người bị thiệt hại trong một số trường hợp, ví dụ người được bảo hiểm đã chết.

Khi nào bảo hiểm từ chối

Nghị định 67 liệt kê các trường hợp loại trừ. Đáng nhớ nhất là: chủ xe, người lái hoặc người bị hại cố ý gây thiệt hại; người lái gây tai nạn cố ý bỏ chạy, không thực hiện trách nhiệm dân sự; người lái không đủ tuổi, không có giấy phép lái xe, giấy phép không hợp lệ, hết hạn, không phù hợp loại xe, hoặc đang bị tước. Ngoài ra, với thiệt hại về tài sản, bảo hiểm không trả nếu người lái có nồng độ cồn vượt trị số bình thường theo hướng dẫn của Bộ Y tế, hoặc sử dụng ma túy, chất kích thích bị cấm.

Bảo hiểm cũng không trả các thiệt hại gián tiếp như giảm giá trị thương mại, tài sản bị mất cắp hay bị cướp trong lúc tai nạn, và tài sản đặc biệt như vàng bạc, đá quý, tiền, giấy tờ có giá.

Những ngộ nhận và điều cần nhớ

“Có bảo hiểm là khỏi lo.” Bảo hiểm chỉ trả trong giới hạn và theo bảng, phần vượt chủ xe vẫn phải trả. “Không có tờ giấy thì không được bồi thường.” Chứng nhận bảo hiểm điện tử có giá trị như bản giấy; quan trọng là hợp đồng còn hiệu lực. “Không mua cũng chẳng sao.” Không có chứng nhận bảo hiểm còn hiệu lực, người lái xe máy bị phạt từ 200 đến 300 nghìn đồng, ô tô từ 400 đến 600 nghìn đồng, và khi gây tai nạn thì không có ai chia gánh.

Ba điều cần nhớ. Một, bảo hiểm bắt buộc trả cho người bị thiệt hại, tối đa 150 triệu đồng mỗi người, tài sản 50 triệu đồng với xe máy và 100 triệu đồng với ô tô mỗi vụ. Hai, báo ngay qua đường dây nóng, gửi thông báo trong 5 ngày làm việc, và yêu cầu tạm ứng trong 3 ngày làm việc nếu có người bị thương. Ba, lái xe khi không đủ điều kiện hoặc bỏ chạy thì bảo hiểm từ chối, mọi khoản bồi thường bạn tự chịu.

Hỏi đáp nhanh

Bảo hiểm bắt buộc xe máy trả tối đa bao nhiêu khi gây tai nạn?

Tối đa 150 triệu đồng cho mỗi người bị thiệt hại về sức khỏe, tính mạng trong một vụ, và 50 triệu đồng một vụ cho thiệt hại tài sản do xe máy gây ra. Với ô tô, mức tài sản là 100 triệu đồng.

Bảo hiểm bắt buộc có trả tiền sửa xe của chính mình không?

Không. Bảo hiểm bắt buộc chỉ bồi thường cho người thứ ba và hành khách. Thiệt hại xe của bạn thuộc bảo hiểm vật chất xe, loại tự nguyện.

Người bị tai nạn có được bảo hiểm tạm ứng tiền viện phí không?

Có. Trong 3 ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo, doanh nghiệp bảo hiểm phải tạm ứng bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tính mạng theo tỷ lệ quy định trong Nghị định 67.

Trường hợp nào bảo hiểm bắt buộc từ chối bồi thường?

Khi cố ý gây thiệt hại, người lái cố ý bỏ chạy không thực hiện trách nhiệm dân sự, người lái không đủ tuổi hoặc không có giấy phép phù hợp. Thiệt hại tài sản cũng không được trả nếu người lái có nồng độ cồn vượt trị số bình thường.