Tháng 1 năm 2026, Thu Trang ký gói tập hai năm ở một phòng gym gần nhà, trả một lần 21 triệu đồng vì được giảm gần nửa giá. Tháng 8, cô nhận tin nhắn: cơ sở tạm dừng để sửa chữa, hội viên sang tập ở chi nhánh cách nhà mười hai cây số. Hai tuần sau, cửa cuốn kéo xuống hẳn, đường dây nóng không ai nghe. Cùng lúc đó, em trai cô vừa đóng 14 triệu đồng cho khóa tiếng Anh sáu tháng, học được sáu buổi thì trung tâm báo đổi giáo viên, đổi lịch, ai không học được thì "bảo lưu, không hoàn phí".
Gói trả trước dài hạn là mô hình rất phổ biến: gym, yoga, bơi, spa, lớp học. Rủi ro của nó cũng rõ: bạn trả hết tiền từ đầu, còn dịch vụ thì nhận dần. Vậy luật bảo vệ bạn tới đâu?
Gói tập, khóa học dài là dịch vụ liên tục
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 định nghĩa cung cấp dịch vụ liên tục là cung cấp dịch vụ có thời hạn từ ba tháng trở lên hoặc không xác định thời hạn. Gói gym một năm, khóa tiếng Anh sáu tháng, thẻ bơi theo năm đều nằm trong nhóm này, và luật có những quy định riêng cho nó.
Hợp đồng cung cấp dịch vụ liên tục phải lập thành văn bản và giao cho bạn một bản. Nếu là hợp đồng theo mẫu, nó phải ghi rõ thời điểm và thời hạn cung cấp dịch vụ, các khoản phí và cách tính phí, trường hợp chấm dứt hợp đồng và trách nhiệm phát sinh. Bên bán cũng phải thông báo cho bạn tối thiểu bảy ngày làm việc trước khi hết hạn nếu cần nộp phí để tiếp tục, và trước ngày hợp đồng kết thúc.
Một chi tiết đáng chú ý: luật nói bên cung cấp dịch vụ liên tục không được yêu cầu người tiêu dùng thanh toán trước khi dịch vụ được cung cấp, trừ khi các bên có thỏa thuận khác. Nghĩa là trả trước cả gói là chuyện hai bên tự thỏa thuận, không phải nghĩa vụ mặc định của bạn. Bạn hoàn toàn có thể đề nghị trả theo tháng hay theo quý.
Bạn có quyền dừng giữa chừng
Điều 42 của luật này cho người tiêu dùng quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng cung cấp dịch vụ liên tục tại bất kỳ thời điểm nào, chỉ cần thông báo cho bên cung cấp. Khi chấm dứt, bạn chỉ phải thanh toán phần dịch vụ đã sử dụng. Quy định này có kèm câu "trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác", nên hợp đồng có thể đặt ra một số điều kiện, như thời gian báo trước hay một khoản phí hợp lý.
Nhưng thỏa thuận khác không có nghĩa là được viết gì cũng xong. Cũng luật này liệt kê những điều khoản không được đưa vào hợp đồng với người tiêu dùng. Trong đó có điều khoản quy định chế tài theo hướng bất lợi hơn cho người tiêu dùng khi vi phạm hoặc chấm dứt hợp đồng, điều khoản cho phép bên kinh doanh đơn phương thay đổi hợp đồng đã ký, và điều khoản trái nguyên tắc thiện chí dẫn tới mất cân bằng quyền nghĩa vụ. Câu "không hoàn tiền dưới mọi hình thức, kể cả khi cơ sở ngừng hoạt động" là ví dụ điển hình mà tòa thường xem xét rất kỹ theo các quy định này.
Ngoài ra, khi có chỗ hiểu khác nhau về nội dung hợp đồng theo mẫu, luật buộc giải thích theo hướng có lợi cho người tiêu dùng.
Khi cơ sở đóng cửa, đổi địa điểm, đổi điều kiện
Trường hợp của Thu Trang không phải là cô muốn dừng, mà là bên kia không còn cung cấp đúng dịch vụ đã cam kết. Luật quy định khi dịch vụ được cung cấp không đúng nội dung đã giao kết, quảng cáo hay cam kết, bên kinh doanh phải thỏa thuận với người tiêu dùng một hoặc vài biện pháp: cung cấp lại dịch vụ, tiếp tục nhưng không thu tiền hoặc giảm giá phần đã cung cấp, hoặc chấm dứt và hoàn tiền. Chi phí khắc phục do bên kinh doanh chịu, và nếu bạn bị thiệt hại thì còn có thể yêu cầu bồi thường.
Bên cung cấp dịch vụ liên tục cũng không được đơn phương chấm dứt hợp đồng hay ngừng cung cấp dịch vụ trái hợp đồng. Muốn tạm ngừng để sửa chữa, họ phải báo trước ít nhất ba ngày làm việc, nói rõ ngày ngừng và ngày mở lại, trừ trường hợp bất khả kháng. Một tin nhắn báo sang chi nhánh cách mười hai cây số, không có ngày mở lại, khó coi là thực hiện đúng hợp đồng.
Còn câu "bảo lưu, không hoàn phí" của trung tâm tiếng Anh khi chính họ đổi lịch, đổi giáo viên: đây là thay đổi từ phía bên cung cấp. Bạn có quyền yêu cầu một trong các biện pháp nói trên, kể cả chấm dứt và hoàn phần tiền chưa học, chứ không bắt buộc phải chấp nhận bảo lưu.
Những chỗ hay ngộ nhận
Thứ nhất, nhiều người nghĩ ký rồi là chịu, vì hợp đồng đã ghi không hoàn tiền. Thực ra điều khoản vi phạm danh sách cấm của luật có thể bị coi là không có hiệu lực, phần còn lại của hợp đồng vẫn áp dụng.
Thứ hai, nhiều người nghĩ cơ sở đóng cửa thì coi như mất trắng. Nếu chủ cơ sở là doanh nghiệp, việc giải thể đòi hỏi phải thanh toán hết các khoản nợ, kể cả nợ với hội viên. Nếu doanh nghiệp lâm vào phá sản, bạn là một chủ nợ và cần đăng ký khoản nợ của mình theo thủ tục phá sản.
Thứ ba, không phải cứ đóng cửa là lừa đảo. Nhưng nếu chủ cơ sở vẫn ráo riết bán gói dài hạn ngay trước khi biến mất, cắt liên lạc, tẩu tán tài sản, thì đó là dấu hiệu bạn nên trình báo cơ quan công an để xem xét trách nhiệm hình sự.
Các bước đòi lại tiền
Gom hợp đồng, biên lai chuyển khoản, ảnh chụp chương trình khuyến mãi lúc mua, tin nhắn thông báo tạm dừng. Viết yêu cầu gửi cơ sở, nêu rõ bạn chấm dứt hợp đồng và đề nghị hoàn số tiền tương ứng phần dịch vụ chưa sử dụng, tính theo tỷ lệ thời gian. Ví dụ gói hai năm 21 triệu đồng, đã tập bảy tháng, phần chưa dùng là mười bảy tháng, khoảng 14,9 triệu đồng.
Nếu họ không trả lời trong bảy ngày làm việc, gửi phản ánh tới Sở Công Thương hoặc hội bảo vệ người tiêu dùng để được hỗ trợ thương lượng. Nhiều hội viên cùng bị ảnh hưởng thì nên gom lại, vì tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có thể khởi kiện thay. Với khoản dưới 100 triệu đồng, vụ kiện của người tiêu dùng được giải quyết theo thủ tục rút gọn, và bạn không phải tạm ứng án phí.
Trước khi ký gói dài hạn
Hãy nhớ ba điều. Gói từ ba tháng trở lên là dịch vụ liên tục, bạn có quyền dừng và chỉ trả phần đã dùng, trừ những thỏa thuận hợp lý. Điều khoản không hoàn tiền dưới mọi hình thức không phải lá chắn tuyệt đối của bên bán. Và trả theo tháng, dù đắt hơn một chút, là cách tự bảo vệ đơn giản nhất khi bạn chưa chắc cơ sở ấy sẽ còn mở cửa tới hết hợp đồng.
Hỏi đáp nhanh
Đang tập dở gói một năm, mình có được dừng và lấy lại tiền không?
Gói từ ba tháng trở lên là dịch vụ liên tục. Trừ khi hai bên có thỏa thuận khác hợp lý, bạn được đơn phương chấm dứt bất cứ lúc nào và chỉ phải trả cho phần dịch vụ đã sử dụng.
Hợp đồng ghi không hoàn tiền dưới mọi hình thức thì có hiệu lực không?
Luật cấm điều khoản đặt chế tài bất lợi hơn cho người tiêu dùng khi chấm dứt hợp đồng và điều khoản trái nguyên tắc thiện chí. Điều khoản kiểu này có thể bị coi là không có hiệu lực, nhất là khi chính cơ sở ngừng cung cấp dịch vụ.
Phòng tập đóng cửa, chủ cắt liên lạc thì báo ai?
Gửi phản ánh tới Sở Công Thương hoặc hội bảo vệ người tiêu dùng, đồng thời có thể trình báo công an nếu có dấu hiệu chiếm đoạt tiền. Nên gom hội viên cùng bị ảnh hưởng để có thêm chứng cứ.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.
