Anh Châu Minh Trí, 34 tuổi, ở An Giang. Năm 2021, anh bị xử 1 năm 6 tháng tù về tội trộm cắp tài sản, chấp hành xong án vào tháng 3 năm 2023, đã nộp đủ án phí và bồi thường. Ba năm qua anh chạy xe ôm công nghệ, làm thuê đủ việc. Tháng 9 năm 2026, một công ty vận tải đồng ý nhận anh làm tài xế, chỉ yêu cầu nộp thêm phiếu lý lịch tư pháp. Anh lo đến mất ngủ: tờ phiếu đó có ghi lại chuyện cũ không, và nếu có thì làm sao?
Câu trả lời phụ thuộc vào hai thứ: án tích của anh đã được xóa chưa, và anh xin loại phiếu nào. Từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, cách xin phiếu cũng đã đổi khá nhiều.
Án tích là gì, ai không bị coi là có án tích
Án tích là tình trạng pháp lý của người đã bị tòa kết án, kéo dài cho đến khi được xóa. Theo Bộ luật Hình sự, người được xóa án tích coi như chưa bị kết án. Có hai nhóm không bị coi là có án tích ngay từ đầu: người bị kết án do lỗi vô ý về tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng, và người được miễn hình phạt.
Xóa án tích có ba con đường: đương nhiên được xóa, xóa theo quyết định của tòa án, và xóa trong trường hợp đặc biệt. Phần lớn mọi người thuộc con đường thứ nhất.
Bao lâu thì đương nhiên được xóa án tích
Người bị kết án đương nhiên được xóa án tích nếu kể từ khi chấp hành xong hình phạt chính hoặc hết thời gian thử thách án treo, họ đã chấp hành xong hình phạt bổ sung, các quyết định khác của bản án như bồi thường, án phí, và không phạm tội mới trong một thời hạn nhất định. Thời hạn đó là 1 năm nếu bị phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù cho hưởng án treo; 2 năm nếu bị phạt tù đến 5 năm; 3 năm nếu bị phạt tù từ trên 5 năm đến 15 năm; 5 năm nếu bị phạt tù trên 15 năm, tù chung thân hoặc tử hình đã được giảm án.
Anh Trí bị phạt 1 năm 6 tháng tù, thuộc mức đến 5 năm, nên thời hạn là 2 năm tính từ tháng 3 năm 2023. Nếu anh không phạm tội mới và đã xong mọi nghĩa vụ của bản án, thì từ tháng 3 năm 2025 anh đã đủ điều kiện đương nhiên được xóa án tích. Còn nếu vẫn nợ tiền bồi thường hay án phí thì chưa đủ điều kiện, dù thời gian đã trôi qua bao lâu.
Riêng các tội xâm phạm an ninh quốc gia và nhóm tội phá hoại hòa bình, chống loài người, tội phạm chiến tranh thì không đương nhiên được xóa; người bị kết án phải làm đơn gửi Tòa án đã xét xử sơ thẩm vụ án, kèm nhận xét của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú hoặc nơi làm việc. Nếu tòa đã xét xử sơ thẩm trước đây nay không còn, bạn hỏi tòa án khu vực hoặc tòa án tỉnh đang tiếp nhận hồ sơ của tòa đó để được hướng dẫn nơi nộp. Người chưa được xóa án tích mà phạm tội mới và bị kết án thì thời hạn xóa án tích cũ được tính lại từ đầu.
Lý lịch tư pháp từ ngày 1 tháng 7 năm 2026 có gì mới
Luật sửa đổi, bổ sung Luật Lý lịch tư pháp, số 107 năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Theo đó, cơ quan cấp phiếu là Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an và Công an tỉnh, thành phố, không còn là Sở Tư pháp như trước. Công dân yêu cầu cấp phiếu bằng hình thức trực tuyến, qua Ứng dụng định danh quốc gia, tức ứng dụng VNeID, hoặc qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Người nước ngoài và người chưa có định danh điện tử có thể nộp trực tiếp tại cơ quan cấp phiếu hoặc gửi qua bưu điện.
Phiếu bản điện tử và bản giấy có giá trị pháp lý như nhau. Khi đã được cấp phiếu bản điện tử, thông tin lý lịch tư pháp còn hiển thị trên ứng dụng định danh, có giá trị như phiếu, và cá nhân dùng thông tin hiển thị này thì không phải nộp phí. Thời hạn cấp phiếu là 5 ngày làm việc kể từ khi nhận yêu cầu hợp lệ; trường hợp có thông tin án tích hoặc phạm tội mới cần xác minh thì có thể kéo dài nhưng không quá 15 ngày. Bạn cũng có thể yêu cầu cấp phiếu cho cha, mẹ, vợ, chồng, con của mình, hoặc ủy quyền cho người khác làm thủ tục bằng văn bản.
Phiếu số 1 và phiếu số 2 khác nhau ra sao
Đây là chỗ nhiều người chọn nhầm. Phiếu lý lịch tư pháp số 1 là loại thường dùng khi xin việc, làm hồ sơ hành chính; án tích đã được xóa thì không ghi trên phiếu này, và người đã được xóa án tích sẽ được xác nhận là không có án tích. Phiếu số 2 là loại cấp cho cơ quan tiến hành tố tụng, và cho chính cá nhân khi họ muốn biết đầy đủ lý lịch của mình; phiếu này ghi cả những án tích đã được xóa.
Vậy nếu công ty chỉ cần chứng minh anh Trí không có án tích, anh nên xin phiếu số 1. Lỡ xin phiếu số 2 rồi nộp cho nơi tuyển dụng là tự mình đưa ra chuyện cũ mà luật đã coi như không còn. Trước khi xin, hãy hỏi rõ nơi yêu cầu cần loại phiếu nào.
Khi phiếu vẫn ghi có án tích dù đã đủ thời hạn
Cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp có trách nhiệm cập nhật tình trạng án tích và cấp phiếu xác nhận không có án tích khi người đó đủ điều kiện đương nhiên được xóa. Nhưng dữ liệu có khi chưa đầy đủ, nhất là thông tin về việc đã bồi thường, đã nộp án phí. Bạn nên giữ sẵn giấy chứng nhận đã chấp hành xong án phạt tù, biên lai nộp án phí, xác nhận của cơ quan thi hành án dân sự về việc đã thi hành xong, để bổ sung khi được hỏi. Nếu cho rằng việc cấp hoặc từ chối cấp phiếu là trái luật, bạn có quyền khiếu nại.
Điều cần nhớ
Thứ nhất, án tích đương nhiên được xóa sau 1, 2, 3 hoặc 5 năm tùy mức án, tính từ khi chấp hành xong hình phạt chính hoặc hết thử thách án treo, với điều kiện đã xong bồi thường, án phí và không phạm tội mới. Thứ hai, xin việc thì dùng phiếu số 1; phiếu số 2 ghi cả án tích đã xóa. Thứ ba, từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, phiếu do Công an cấp, xin trực tuyến qua ứng dụng định danh hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia, thời hạn 5 ngày làm việc.
Hỏi đáp nhanh
Đi tù 2 năm thì bao lâu sau được xóa án tích?
Phạt tù đến 5 năm thì đương nhiên được xóa án tích sau 2 năm kể từ khi chấp hành xong hình phạt tù, với điều kiện đã chấp hành xong bồi thường, án phí và các nghĩa vụ khác của bản án, và không phạm tội mới trong thời gian đó.
Xin phiếu lý lịch tư pháp ở đâu từ năm 2026?
Từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, phiếu do Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an và Công an tỉnh, thành phố cấp. Công dân yêu cầu trực tuyến qua ứng dụng định danh quốc gia hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia; người chưa có định danh điện tử có thể nộp trực tiếp hoặc qua bưu điện.
Án tích đã xóa có hiện trên phiếu lý lịch tư pháp không?
Phiếu số 1 không ghi án tích đã được xóa. Phiếu số 2 thì ghi đầy đủ, kể cả án tích đã xóa, nên khi xin việc bạn nên hỏi rõ và thường chỉ cần phiếu số 1.
Xin phiếu lý lịch tư pháp mất bao lâu?
Thời hạn là 5 ngày làm việc kể từ khi nhận yêu cầu hợp lệ. Nếu có thông tin án tích hoặc phạm tội mới cần xác minh thì có thể kéo dài nhưng không quá 15 ngày.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.
