Tháng 6 năm 2026, chị Ngọc ở Cần Thơ đặt vé cho cả nhà bay ra Hà Nội thăm ông bà. Tới quầy làm thủ tục, nhân viên hỏi giấy tờ của bé Na, mười tuổi. Chị chìa ra bản chụp giấy khai sinh trong điện thoại, rồi loay hoay mất mười phút mới tìm được bản giấy trong túi xách. Về nhà, chị hỏi bạn bè thì mỗi người nói một kiểu: người bảo con nít phải đủ 14 tuổi mới làm thẻ căn cước, người bảo giờ làm từ lúc mới sinh, người lại bảo cứ có tài khoản VNeID của mẹ là đủ.
Thật ra cả ba câu đều đúng một phần và sai một phần. Mình cùng gỡ cho rõ: con bao nhiêu tuổi thì làm thế nào, làm ở đâu, và có nên làm sớm hay không.
Con dưới 14 tuổi có bắt buộc làm không?
Luật Căn cước năm 2023, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2024, chia làm hai nhóm. Công dân từ đủ 14 tuổi trở lên thì bắt buộc phải làm thủ tục cấp thẻ căn cước. Còn công dân dưới 14 tuổi thì được cấp thẻ theo nhu cầu, nghĩa là cha mẹ thấy cần thì làm, chưa cần thì chưa làm, không ai bị phạt vì con tám tuổi chưa có thẻ.
Điều quan trọng hơn cả tấm thẻ là con số in trên đó. Mỗi đứa trẻ khi được đăng ký khai sinh đã được cấp một số định danh cá nhân gồm 12 chữ số, và đó cũng chính là số thẻ căn cước sau này. Bảo hiểm y tế, hồ sơ nhập học, hồ sơ tiêm chủng đều đang dùng con số ấy. Vì vậy dù chưa làm thẻ, bạn nên biết số định danh của con, tra trong ứng dụng VNeID hoặc hỏi công an xã, phường nơi cư trú.
Nghe tới đây chắc bạn sẽ hỏi: vậy làm thẻ sớm để làm gì? Thẻ tiện khi con đi máy bay, khi làm hộ chiếu, khi đăng ký thi, khi đi khám ở nơi không quen, hay đơn giản là để không phải mang theo giấy khai sinh dễ rách. Gia đình hay đi lại thì làm sớm đỡ lúng túng.
Bé dưới 6 tuổi: làm ngay trên điện thoại
Với trẻ dưới 6 tuổi, luật cho cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp làm thủ tục qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia VNeID. Cơ quan quản lý căn cước không thu thập ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt của trẻ ở độ tuổi này, nên bạn không cần bế con lên công an. Trẻ mới sinh chưa đăng ký khai sinh thì có thể làm thẻ cùng lúc với khai sinh qua thủ tục liên thông.
Cách làm thường gặp là: đăng nhập tài khoản VNeID mức 2 của cha hoặc mẹ, vào mục thủ tục hành chính, chọn cấp thẻ căn cước cho người dưới 14 tuổi, chọn tên con đã gắn trong tài khoản, chọn nơi nhận thẻ, xác nhận. Thông tin của con được lấy từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, nên nếu giấy khai sinh đã đúng thì gần như không phải khai gì thêm.
Con từ 6 đến dưới 14 tuổi: phải đưa con đi
Từ đủ 6 tuổi, cơ quan quản lý căn cước sẽ chụp ảnh khuôn mặt, lấy vân tay và mống mắt của con, nên con phải có mặt. Cha, mẹ hoặc người giám hộ đi cùng và làm thủ tục thay, ký thay con. Bạn có thể đến công an xã, phường nơi đang cư trú hoặc điểm thu nhận của công an tỉnh; nhiều nơi cho đặt lịch trước trên VNeID để khỏi chờ lâu.
Mẹo nhỏ của người đã đi làm cho con: chọn giờ con không buồn ngủ, cắt móng tay sạch, dặn con đứng yên nhìn thẳng vào ống kính chụp mống mắt. Trẻ nhỏ hay nhắm mắt hoặc cử động, cán bộ phải chụp lại nhiều lần, cả nhà mất thêm nửa tiếng.
Thời hạn cấp thẻ theo luật là không quá 7 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ. Bạn có thể nhận thẻ tại nơi làm thủ tục hoặc đăng ký nhận qua bưu chính về nhà.
Tài khoản VNeID của con và những chỗ hay hiểu sai
Ngộ nhận thứ nhất: "thẻ của con dùng mãi". Thẻ cấp cho người dưới 14 tuổi chỉ có giá trị đến khi con đủ 14 tuổi. Đến tuổi đó con phải làm thủ tục cấp đổi, rồi tiếp tục đổi ở các mốc 25, 40 và 60 tuổi. Vì vậy làm thẻ cho con lúc 13 tuổi rưỡi thì chỉ vài tháng sau đã phải đi đổi; nếu không gấp, nhiều gia đình chọn đợi con đủ 14 tuổi rồi làm một lần.
Ngộ nhận thứ hai: "con có tài khoản riêng, tự đăng nhập được". Với trẻ dưới 14 tuổi, căn cước điện tử của con được quản lý qua tài khoản VNeID của cha mẹ hoặc người giám hộ. Bạn nên tự tay giữ mật khẩu, không đưa điện thoại đã đăng nhập cho con chơi, vì trong đó có dữ liệu cá nhân của cả nhà.
Ngộ nhận thứ ba, và nguy hiểm nhất: tin cuộc gọi tự xưng công an, bảo phải "cập nhật định danh cho con" bằng cách cài một ứng dụng gửi qua đường dẫn. Cơ quan công an không yêu cầu cài ứng dụng qua đường dẫn lạ, không xin mã xác thực gửi về điện thoại của bạn. VNeID chỉ tải từ kho ứng dụng chính thức. Gặp cuộc gọi kiểu này, hãy cúp máy và tự liên hệ công an xã, phường.
Còn với con đã đủ 14 tuổi mà chưa làm thẻ, đây không còn là chuyện tùy ý. Nghị định 282 năm 2025 của Chính phủ về xử phạt trong lĩnh vực an ninh, trật tự quy định hành vi không thực hiện đúng quy định về cấp, cấp đổi thẻ căn cước có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500 nghìn đồng đến 1 triệu đồng. Mức không lớn, nhưng không có thẻ thì con vướng đủ thứ khi đi thi, đi làm thêm.
Bạn nên chuẩn bị gì trước khi đi
Thứ nhất, kiểm tra thông tin của con trên VNeID: họ tên, ngày sinh, nơi đăng ký khai sinh, nơi cư trú. Sai một chữ trong tên thì phải đi điều chỉnh hộ tịch hoặc dữ liệu dân cư trước, chứ không sửa được lúc làm thẻ. Thứ hai, đảm bảo tài khoản VNeID của bạn là mức 2 và đã gắn tên con. Thứ ba, mang theo thẻ căn cước của người đi cùng; nếu là ông bà hoặc người giám hộ chứ không phải cha mẹ thì mang giấy tờ chứng minh quan hệ.
Nếu con đi học xa, ở với người thân ở tỉnh khác, hãy nhớ con vẫn có thể làm thẻ ở nơi đang tạm trú, không nhất thiết phải về nơi thường trú. Gọi trước cho điểm thu nhận để hỏi giờ làm việc là cách đỡ mất công nhất.
Ba điều cần nhớ
Thứ nhất, dưới 14 tuổi làm thẻ căn cước là theo nhu cầu, từ đủ 14 tuổi là bắt buộc. Thứ hai, bé dưới 6 tuổi làm trên điện thoại, không phải lấy vân tay; từ 6 tuổi phải đưa con đến để thu sinh trắc học, và thẻ của con hết giá trị khi con đủ 14 tuổi. Thứ ba, tài khoản định danh của con nằm trong tài khoản của bạn, nên giữ kỹ mật khẩu và không bao giờ cài ứng dụng theo đường dẫn từ cuộc gọi lạ.
Hỏi đáp nhanh
Con dưới 14 tuổi đi máy bay nội địa có bắt buộc phải có thẻ căn cước không?
Không bắt buộc. Trẻ dưới 14 tuổi thường được dùng giấy khai sinh hoặc giấy tờ khác theo quy định của hãng và cơ quan hàng không. Có thẻ căn cước hoặc căn cước điện tử trên VNeID thì làm thủ tục nhanh hơn.
Bé dưới 6 tuổi làm thẻ căn cước có phải đưa bé lên công an không?
Không. Cha mẹ làm qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID, cơ quan quản lý căn cước không thu ảnh, vân tay, mống mắt của trẻ dưới 6 tuổi.
Thẻ căn cước làm cho con lúc 9 tuổi dùng được đến bao giờ?
Đến khi con đủ 14 tuổi. Lúc đó con phải làm thủ tục cấp đổi, có thu thập lại ảnh và sinh trắc học.
Con đủ 14 tuổi mà chưa làm thẻ căn cước thì có bị phạt không?
Có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500 nghìn đồng đến 1 triệu đồng theo Nghị định 282 năm 2025 của Chính phủ. Nên đưa con đi làm sớm để tránh vướng khi thi cử, làm giấy tờ.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.
