Anh Quân và chị Hạnh ly hôn ở Cần Thơ cuối năm 2024. Bản án ghi rõ chị nuôi bé Mít, anh cấp dưỡng 3 triệu đồng mỗi tháng cho tới khi con đủ 18 tuổi. Mấy tháng đầu tiền về đều. Từ đầu năm 2026, anh chuyển việc, rồi im luôn. Đến tháng 9 năm 2026, chị Hạnh tính ra anh đã nợ chín tháng, tròn 27 triệu đồng. Gọi điện thì anh bảo đang khó khăn, nhắn tin thì anh nói: "Em không cho anh đón con cuối tuần thì đừng đòi tiền."
Chuyện này rất nhiều người gặp. Tin tốt là luật cho bạn khá nhiều công cụ. Tin chưa tốt là nếu bạn chỉ gọi điện năn nỉ thì công cụ nào cũng nằm yên.
Tiền cấp dưỡng là quyền của con
Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Mức cấp dưỡng căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con, do hai bên thỏa thuận, không thỏa thuận được thì Tòa quyết định. Luật không đặt mức tối thiểu hay một tỷ lệ cố định trên thu nhập.
Điểm mấu chốt: tiền này là của con. Vì thế nó không bị đem ra bù trừ với chuyện khác. Bộ luật Dân sự liệt kê rõ nghĩa vụ cấp dưỡng thuộc loại không được bù trừ. Anh Quân không thể nói "em còn nợ anh tiền sửa nhà nên khỏi trả tiền con". Người cấp dưỡng cũng không được tự ý ngừng trả để gây sức ép chuyện thăm con.
Chiều ngược lại cũng đúng: người nuôi con không được cản trở bên kia thăm nom. Nếu chị Hạnh thực sự đang ngăn anh gặp con, chị nên dừng lại, vì điều đó vừa trái luật, vừa cho anh cái cớ để kéo dài chuyện tiền bạc.
Đã có bản án thì đi thẳng tới thi hành án
Nhiều người tưởng phải kiện thêm một vụ nữa. Không cần. Nếu việc cấp dưỡng đã được ghi trong bản án hoặc quyết định công nhận thuận tình ly hôn, đó chính là căn cứ để yêu cầu thi hành án. Bộ luật Tố tụng dân sự còn quy định bản án, quyết định sơ thẩm về cấp dưỡng được thi hành ngay, kể cả khi đang bị kháng cáo.
Từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, Luật Thi hành án dân sự năm 2025 có hiệu lực. Theo luật này, người được thi hành án có quyền lựa chọn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự hoặc văn phòng thi hành án dân sự. Yêu cầu có thể nộp trực tiếp, gửi qua bưu điện hoặc làm trên môi trường số. Kèm theo là bản án, quyết định, giấy tờ tùy thân, và nên có một bảng kê các tháng chưa nhận tiền.
Thời hiệu yêu cầu thi hành án là 5 năm, tính từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật hoặc từ ngày nghĩa vụ đến hạn. Với khoản trả theo tháng, mỗi tháng là một kỳ đến hạn riêng. Dù vậy, đừng để nợ dồn quá lâu: số tiền càng lớn thì càng khó thu, và bạn càng khó nhớ chính xác kỳ nào đã nhận, kỳ nào chưa.
Thi hành án làm được những gì
Sau khi có quyết định thi hành án, người phải trả có 10 ngày để tự nguyện thi hành, tính từ khi được thông báo hợp lệ. Hết hạn mà có điều kiện nhưng không trả thì bị cưỡng chế. Luật mới nêu rõ thi hành án cấp dưỡng, thi hành án theo định kỳ là trường hợp được trừ vào thu nhập. Cụ thể, chấp hành viên có thể yêu cầu nơi trả lương cho anh Quân trích một phần tiền lương mỗi tháng để chuyển về, vẫn chừa lại số tiền bảo đảm sinh hoạt tối thiểu cho người phải thi hành án.
Ngoài trừ lương, còn có khấu trừ tiền trong tài khoản ngân hàng, và nếu cần thì kê biên tài sản. Khi tiền thu được phải chia cho nhiều khoản, tiền cấp dưỡng được xếp vào nhóm thanh toán trước tiên, cùng với tiền lương và tiền bồi thường về tính mạng, sức khỏe.
Việc của bạn là cung cấp càng nhiều thông tin càng tốt: anh ta đang làm ở công ty nào, có tài khoản ở ngân hàng nào, có xe, có nhà đứng tên không. Luật cho người được thi hành án quyền tự xác minh và cung cấp thông tin về điều kiện thi hành án của bên kia. Thông tin càng cụ thể, hồ sơ chạy càng nhanh.
Khi nào chuyện này thành chuyện hình sự
Bộ luật Hình sự có tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng. Người có nghĩa vụ và có khả năng thực tế để cấp dưỡng mà từ chối, trốn tránh, làm người được cấp dưỡng lâm vào tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe, hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì có thể bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.
Nghe thì nặng, nhưng bạn nên hiểu đúng điều kiện. Phải có khả năng thực tế mà không trả, và việc không trả phải khiến người được cấp dưỡng lâm vào tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe, hoặc người đó đã từng bị xử phạt hành chính về hành vi này. Người thật sự mất việc, không có thu nhập khác với người vẫn lương cao mà chuyển hết tiền sang tài khoản người thân. Trong đa số trường hợp, con đường hiệu quả vẫn là thi hành án dân sự; trình báo hình sự là bước sau, khi đã có dấu hiệu rõ ràng.
Những hiểu lầm hay gặp
Hiểu lầm thứ nhất: "Anh ấy đã lấy vợ mới, có con riêng nên được thôi cấp dưỡng." Không đúng. Lập gia đình mới không làm mất nghĩa vụ với con cũ. Nếu thu nhập thật sự giảm, người cấp dưỡng phải thỏa thuận lại hoặc yêu cầu Tòa thay đổi mức cấp dưỡng, chứ không được tự cắt.
Hiểu lầm thứ hai: "Chuyển khoản không ghi nội dung cũng được." Bạn nên thống nhất ghi "tiền cấp dưỡng tháng mấy" cho mỗi lần chuyển. Ai từng bị chối là đã trả, hoặc bị nói đó là tiền cho vay, sẽ hiểu vì sao điều này quan trọng.
Hiểu lầm thứ ba: "Không có bản án thì không đòi được." Nếu lúc ly hôn bạn chưa yêu cầu cấp dưỡng, hoặc hai người chưa từng kết hôn mà chỉ hứa miệng với nhau, bạn vẫn có quyền yêu cầu Tòa buộc bên kia cấp dưỡng. Người yêu cầu cấp dưỡng được miễn án phí theo quy định hiện hành về án phí, lệ phí Tòa án, và có thể nộp đơn ở Tòa nơi mình cư trú.
Điều cần nhớ
Một, tiền cấp dưỡng là của con, không được bù trừ, không được dùng để đổi lấy quyền thăm con. Hai, đã có bản án thì đi thẳng tới thi hành án; luật mới cho trừ vào lương, khấu trừ tài khoản với khoản cấp dưỡng, và bạn được chọn cơ quan hoặc văn phòng thi hành án. Ba, ghi lại từng kỳ đã nhận, chưa nhận, và gom thông tin về nơi làm việc, tài khoản của bên kia; đó là thứ giúp hồ sơ của bạn đi nhanh nhất.
Hỏi đáp nhanh
Chồng cũ nói không có tiền thì có bị buộc trả cấp dưỡng không?
Nếu thật sự không có thu nhập, tài sản thì cơ quan thi hành án sẽ xác minh và có thể tạm thời chưa thu được. Nếu người đó vẫn có lương hoặc tài sản mà cố tình không trả thì sẽ bị cưỡng chế, như trừ vào lương hoặc khấu trừ tài khoản.
Thời hiệu yêu cầu thi hành án tiền cấp dưỡng là bao lâu?
Theo Luật Thi hành án dân sự năm 2025, thời hiệu là 5 năm kể từ ngày bản án có hiệu lực hoặc ngày nghĩa vụ đến hạn. Khoản trả theo tháng thì mỗi kỳ tính từ ngày đến hạn của kỳ đó.
Người nuôi con không cho thăm con thì bên kia có được ngừng cấp dưỡng không?
Không. Cấp dưỡng là quyền của con và không được dùng để đổi lấy quyền thăm nom. Người bị cản trở thăm con có quyền yêu cầu bên kia tôn trọng quyền thăm nom, nhưng vẫn phải trả đủ tiền cấp dưỡng.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.
