Khi cả hai vợ chồng đều muốn chấm dứt hôn nhân và đã thống nhất được với nhau về con cái cũng như tài sản, pháp luật gọi đó là ly hôn thuận tình. Nhiều người nghĩ chỉ cần ra phường ký giấy là xong, nhưng thực tế việc ly hôn dù thuận tình đến đâu cũng phải do tòa án giải quyết. Hiểu đúng trình tự sẽ giúp bạn tránh đi lại nhiều lần và rút ngắn thời gian.
Ly hôn thuận tình là gì và điều kiện để được công nhận
Ly hôn thuận tình là trường hợp cả vợ và chồng cùng tự nguyện ly hôn, đồng thời đã thỏa thuận xong việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con. Nếu thiếu một trong các yếu tố này, vụ việc sẽ chuyển sang ly hôn đơn phương và phức tạp hơn nhiều.
Tòa án sẽ xem xét thỏa thuận của hai người. Nếu thấy hai bên thật sự tự nguyện và thỏa thuận đó bảo đảm quyền lợi của vợ và con thì tòa công nhận. Ngược lại, nếu thỏa thuận gây thiệt thòi rõ rệt cho con hoặc cho người vợ, tòa có thể không công nhận và yêu cầu điều chỉnh. Vì vậy, đừng nghĩ rằng cứ hai bên ký là tòa chắc chắn chấp nhận.
Một điểm nhiều người hiểu lầm là nghĩ ly hôn thuận tình thì không cần ra tòa. Thực tế, dù hai người hòa thuận đến đâu, việc chấm dứt quan hệ hôn nhân về mặt pháp lý vẫn phải do tòa án công nhận bằng một quyết định. Cơ quan hộ tịch ở phường, xã không có thẩm quyền giải quyết ly hôn.
Hồ sơ cần chuẩn bị
Bộ hồ sơ cơ bản gồm: đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn có chữ ký của cả hai vợ chồng; bản chính giấy chứng nhận kết hôn; bản sao có chứng thực giấy tờ tùy thân của hai người; bản sao giấy khai sinh của các con; và các giấy tờ chứng minh tài sản chung nếu hai bên có yêu cầu tòa ghi nhận việc phân chia.
Trường hợp giấy chứng nhận kết hôn bị mất, bạn cần xin trích lục tại nơi đã đăng ký kết hôn trước khi nộp hồ sơ. Nếu một trong hai người đang ở xa, vẫn có thể chuẩn bị đơn từ trước và ký đầy đủ, nhưng đến giai đoạn hòa giải và phiên họp thì sự có mặt sẽ giúp thủ tục thuận lợi hơn.
Nếu hai vợ chồng đang cư trú ở hai nơi khác nhau, hãy thống nhất trước về nơi nộp đơn để tránh việc đùn đẩy thẩm quyền. Trong đơn, nên trình bày ngắn gọn lý do ly hôn, xác nhận tình trạng tự nguyện và liệt kê rõ những nội dung đã thỏa thuận về con và tài sản.
Nộp đơn ở đâu và trình tự giải quyết
Yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn được nộp tại tòa án nhân dân cấp huyện nơi một trong hai vợ chồng cư trú hoặc làm việc. Sau khi nhận đơn và thấy hồ sơ hợp lệ, tòa sẽ thông báo nộp tạm ứng lệ phí; bạn nộp tại cơ quan thi hành án dân sự rồi mang biên lai về nộp lại cho tòa.
Tiếp theo, tòa tiến hành thủ tục hòa giải. Đây là bước bắt buộc, nhằm tạo cơ hội để hai người suy nghĩ lại. Nếu sau hòa giải hai bên vẫn giữ nguyên ý định và thỏa thuận vẫn hợp lý, tòa sẽ ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn. Quyết định này có hiệu lực ngay và không bị kháng cáo theo thủ tục thông thường.
Thời gian giải quyết một vụ thuận tình ly hôn thường nhanh hơn ly hôn đơn phương vì không có tranh chấp phải xét xử. Tuy nhiên, thời gian cụ thể phụ thuộc vào việc hồ sơ của bạn đầy đủ đến đâu và lịch làm việc của tòa, nên việc chuẩn bị kỹ ngay từ đầu là cách rút ngắn hiệu quả nhất.
Thỏa thuận về con cái và cấp dưỡng
Vấn đề khiến nhiều cặp vợ chồng vướng mắc nhất là ai nuôi con và mức cấp dưỡng. Nguyên tắc là con dưới 36 tháng tuổi thường giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ khi người mẹ không đủ điều kiện hoặc hai bên có thỏa thuận khác phù hợp hơn với lợi ích của con. Với con từ đủ 7 tuổi trở lên, tòa sẽ xem xét nguyện vọng của con.
Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng. Mức cấp dưỡng do hai bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì tòa quyết định dựa trên thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con. Việc cấp dưỡng có thể thực hiện hằng tháng, hằng quý hoặc một lần, tùy điều kiện.
Trong trường hợp con đã lớn và có nguyện vọng riêng, tòa sẽ lắng nghe ý kiến của con như một căn cứ tham khảo, chứ không phải con muốn ở với ai là tự động quyết định theo. Mục tiêu cuối cùng luôn là điều kiện phát triển tốt nhất cho con, cả về vật chất lẫn tinh thần.
Những lưu ý để thủ tục nhanh gọn
Để tránh phải bổ sung nhiều lần, hãy viết đơn rõ ràng, ghi đầy đủ thông tin và thống nhất trước mọi nội dung tranh chấp tiềm ẩn về tài sản, nợ chung, con cái. Một thỏa thuận càng cụ thể, càng ít khả năng tòa yêu cầu làm rõ.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng ly hôn là quyết định lớn và mỗi hoàn cảnh một khác. Những thông tin trên mang tính hướng dẫn chung; với tình huống cụ thể của mình, bạn nên trao đổi với luật sư để được tư vấn sát thực tế, đặc biệt khi có tài sản lớn, nợ chung hoặc yếu tố nước ngoài.
Nhiều cặp vợ chồng sau khi ly hôn vẫn cần phối hợp trong việc nuôi dạy con. Vì vậy, một thỏa thuận rõ ràng về thời gian thăm nom, đưa đón, chia sẻ chi phí học hành sẽ giúp giảm xung đột về sau, dù điều này không bắt buộc phải ghi hết trong quyết định của tòa.
Sau khi có quyết định ly hôn thì cần làm gì?
Sau khi tòa ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn và quyết định có hiệu lực, quan hệ hôn nhân chính thức chấm dứt. Bạn nên giữ bản quyết định này cẩn thận vì sẽ cần đến khi thực hiện các thủ tục liên quan như thay đổi thông tin nhân thân, đăng ký kết hôn mới sau này hoặc giải quyết vấn đề tài sản, con cái.
Nếu sau ly hôn, một bên không thực hiện đúng nghĩa vụ cấp dưỡng đã thỏa thuận, bên còn lại có quyền yêu cầu thi hành. Tương tự, khi hoàn cảnh thay đổi, các bên có thể yêu cầu tòa xem xét thay đổi người trực tiếp nuôi con hoặc mức cấp dưỡng cho phù hợp với tình hình mới.